تولید؛ دانش‌بنیان، اشتغال‌آفرین

مهر اصالت یونسکو

4 بهمن 1400
پ

گلیمچه متکازین

انسیه خلیلی: متولد شهرستان بهشهر می باشد. مدت 30 سال در این حرفه مشغول به فعالیت می باشد. شرکت در نمایشگاه های ملی و بین المللی و دریافت نشان ملی و بین المللی و همچنین مدرس دوره های آموزشی – تخصصی نساجی سنتی زیر نظر اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان را در کارنامه خویش دارد.

یکی از اصیل ترین بافته های مازندران است که به ثبت ملی نیز رسیده و موفق به دریافت مهر اصالت از سازمان یونسکو در سال 1389 گردیده است.در حقیقت نوعی جاجیم است که محل تولید آن روستای متکازین از توابع استان مازندران می‌باشد. این دست‌بافته بر روی دستگاه نساجی سنتی بافته می‌شود. تار آن از نخ پنبه‌ای و پود آن برای زمینه معمولاً از پشم قرمز یا سرمه‌ای است که همراه با نخ‌های سفید یا دیگر رنگ‌ها نقوش هندسی را بر روی آن نقش اندازی می‌نمایند.نقوشی که در این دست بافته بکار می رود ملهم از طبیعت بوده و در رنگهای متنوع بافته می شود.

ابعاد متکازین 70×120 الی 100×300 سانتیمتر بوده و بافت نقوش به صورت پودگذاری اضافی(مضاعف) ایجاد می‌گردد. از آن به عنوان زیرانداز، روانداز، روکش پشتی ، کوله چوپانان(چمتا) و ...استفاده می‌شود.

نقش و تکنیک بافت گلیمچه متکازین:   نقش های گلیمچه کاملا سنتی است از طریق سینه به سینه انتقال یافته و از نقشه برای بافت آن استفاده نشده و همه طرحها به صورت ذهنی به اجرا در می آید. نقوش ساده و اشکال هندسی مربع و لوزی در متن و مرکز اجرا می شود. و هر کدام دارای اسامی خاصی است و از محیط زندگی و شرایط اقلیمی اقتباس شده است. به دلیل تکنیک بافت محدودیت ساختاری دارد. مثلا فرم های منحنی را نمی توان بافت. نقوش این گلیمچه حاصل پود گذاری اضافی می باشد.

نقش پردازی با پود معلق، نوعی تزیین و آرایش بافتی ساده با پودهای اضافی است. با افزودن نخ های رنگی پودهای اضافی، در عرض گلیم و از شیرازه تا شیرازه، نگاره هایی پراکنده یا نقش هایی متصل بافته می شود. این پودهای معلق طول های مختلفی دارند و از زیر یا روی چندین تار رد می شوند. یکی از مشخصات این بافت، برعکس بودن پشت و روی آن است. غالبا به اشتباه چنین پنداشته می شود که نقش های بافته شده درحین کار با پودهای اضافی، پس از اتمام کار، روی دست بافت گلدوزی شده است. از آنجا که نخ های اضافی کلفت تر از نخ های تار و پود است، نقش ها به صورت برجسته پدیدار می شود.(آلسترهال،1377:57)

نقوش گلیمچۀ متکازین: الف) هندسی (رمزی و انتزاعی) که شامل: نقش به علاوه یا به اضافه- نقش چهارخانه- نقش راه راه - چپ پیج پیاله- نقش چهاربرجی- نقش حوضی یا ترنجی- نقش منقلی یا خورشیدی- نقش موری یا شطرنجی- نقش سربندکلا.          ب- گیاهی تجرید یافته یا استیلیزه شده که شامل: نقش چمازی - نقش دارداری- نقش گل-نقش شکوفه    ج) حیوانی تجریدشده (خود حیوان اعم از چهارپایان و پرندگان یا جزئی از بدن آنان) که شامل: پنجوک یا کِرک لینگ-کِجک(نگاره های مرغی شکل)     د) سماوی یا آسمانی: خورشید یا آفتاب- آفتاب تیره

آدرس: بهشهر  شماره تماس:  09116869044

 

 

عبدالله گلرد متولد 1310 در شهرستان نور می باشد. مدت 70 سال در رشته لاک تراشی مشغول به فعالیت می باشد و این رشته به صورت موروثی در خانواده ایشان می باشد و حرفه لاک تراشی را نزد پدر خویش فراگرفته است. دارای چند مهر اسالت می باشد

صنایع دستی ایران، از گذشته تا به امروز، میراث ماندگار بسیاری برای مردم این کشور کهن به یادگار گذاشته است و بازگو کننده ذوق و هنر ایرانیان است. استان مازندران به دلیل شرایط جوی و محیطی و وجود جنگلهای فراوان، بستر مناسبی برای رشد انواع هنرهای چوبی از جمله گره چینی، منبت، معرق، پیکره تراشی و لاک تراشی می باشد.

هنر لاک تراشی، یکی از هنرهای سنتی استان مازندران است که توسط مردمانی که در حاشیه جنگل های انبوه زندگی می کنند و شغل اصلی اغلب آنها دامداری و چوپانی می باشد، انجام می شود. لاک تراشان با شناختی که از انواع درختان دارند از چوب یکپارچه درختان، با استفاده از ابزار بسیار ابتدایی و محدود، انواع ظروف را می سازند. از ویژگی های مهم این هنر این است که تمامی قسمت های ظروف چوبی مانند بدنه، پایه، دسته و... از چوب یکپارچه درختان ساخته می شوند و تمامی مراحل ساخت آنها به شکل کاملا سنتی، صورت می پذیرد.  چوتاشی نام دیگر هنر لاک تراشی می باشد که لغت چوتاشی از ترکیب دو کلمه(چو) به معنی چوب و (تاشی) به معنی تراشیدن و کندن می باشد.

مواد اولیه لاک تراشی: از جمله درختانی که مورد مصرف هنر چوتاشی قرار می گیرند عبارتند از: ملچ، افرا، آزاد، شمشاد، و... .

فرم ها و نقش ها:  نقوش بکار رفته در این هنر تمامآ الهام گرفته از محیط پیرامون هنرمند خوش ذوق و سلیقه می باشد. برخی از لاک تراشان علاوه بر ساخت اشیای مورد نیازشان، ظروف و حجم هایی می سازند که با الهام از فرم حیوانات اطرافشان به صورت کاملا انتزاعی در قالب دایره، بیضی و چند ضلعی می باشد و نمونه آن ها را می توان در طراحی جوله که از فرم کلی پرنده و ضمائم آن بهره برده است مشاهده نمود. و یا در جایی دیگر از سر و پای حیوانات، به عنوان دسته و پایه ظروف استفاده می کنند. برخی دیگر نیز حجم های حیوان یا پرندگان را کنده کاری می کنند که صرفآ جنبه تزئینی دارند. همچنین در برخی مواقع نقوش حیوانات به شکلی واقع گرا و انتزاعی بر روی ظروف دیده می شوند.

آدرس: شهرستان نور، روستای جوربند. شماره تماس: 091189002054

 

 

علی توکل زاده متولد 1341 شهرستان نور می باشد و مدت 30 سال در این حرفه مشغول به فعالیت می باشد. وی کار هنری را از پدر خویش آموخته است. شرکت در نمایشگاههای متعدد ملی و بین المللی و دریافت نشان ملی و بین المللی را در کارنامه هنری خویش دارد.        آدرس: نور، چمستان، 09119189516

 

یحیی شاه نظری:  یحیی شاه نظری هنرمند برجسته و نمونه نمدمال در سال 1315 در شهرستان رامسر متولد شده و این حرفه رو از سن 10سالگی آغاز نموده، و تولید کننده برتر نمد در جهان و استان مازندران می باشد. این هنرمند برجسته با ۷۲ سال سابقه و تجربه پنج نسل نمدمالی صادرکننده نمد به کشور آمریکا، آلمان، سودان، استرالیا و سابقه حضور در نمایشگاههای بین المللی و داخلی را دارد. و هم اکنون در شهر رامسر مشغول به فعالیت می باشد. آثار ایشان دارای نشان مهراصالت یونسکو نیز می باشد.

نمد مالی:  یکی از رشته های بومی و سنتی است که بر اثر درگیری و متراکم نمودن پشم و کرک در شرایط فنی مناسب و با استفاده از رطوبت از طریق ورز دادن تهیه می شوند. دارای نقوش گیاهی و حیوانی، بصورت انتزاعی در رنگ های متنوع می باشد. از نمد انواع محصولاتی چون کلاه، زیرانداز و بالاپوش تولید می شود. رامسر از جمله مراکز عمده تولید نمد می باشد، علاوه بر آن در آمل و بهشهر نیز این محصول تولید می گردد. لازم به ذکر است که این هنر-صنعت در سال 1390 با شماره 421 به ثبت ملی رسیده است و همچنین دارای نشان مهر اصالت یونسکو نیز می باشد

آدرس: آدرس: رامسر، روبه روی شهرداری، کوچه شهدای لپاسر،کوچه فلاح    09117844624

 

 

زنده یاد حاج علی حلاجیان:   حاج علی حلاجیان در سال 1313 در روستای لپاسر شهر رامسر به دنیا آمد. از پانزده سالگی در کنار پدرش به نمد مالی روی آورد. از پیشکسوت‌های هنر نمدمالی در شهرستان رامسر است. وی جزء نفرات برتر این صنعت در کشور است و نام وی در سازمان گردشگری ثبت شده است. آثار این هنرمند چندین بار در کشورهای خاور میانه به معرض نمایش گذاشته شده است. در سال 1391 آثار حاج علی حلاجیان توانست مهر اصالت بین المللی یونسکو را دریافت کند. وی از 15 سالگی (سال 1328 خورشیدی) در کنار پدرش به نمدمالی روی آورد. او توانست با زنده نگه داشتن این هنر فراموش شده، نمدمالی را رونق دهد و در کنار دیگر استادان انگشت‌شمار مازندران همانند شاه نظری و قنبری هنر سنتی نمدمالی را ارتقا دهد.

آدرس: رامسر- دریاپشته، بیست متر بعد از پل هوایی  09113962251

 

 

  رویا واحدی متولد 1350 شهرستان بابل است. مدت 18 سال در زمینه چهل نکه دوزی فعالیت میکند. دارای مدرک دیپلم می باشد و 3 نسل این هنر در خانواده ایشان رواج دارد. دارنده 2 نشان ملی مهر اصالت در سال 1390 و یک نشان بین المللی یونسکو. برگزاری و شرکت در نمایشگاههای متعدد از سال 1380 تا کنون. به عنوان کارآفرین نمونه استان در سال 1396از سوی اداره بهزیستی شهرستان بابل انتخاب شده است.

چهل تکه دوزی یکی از رودوزی های سنتی و زیبای ایران و جهان می باشد که در آن با دوختن تکه های ریز و درشت اضافات پارچه های مختلف و رنگارنگ به یکدیگر، رویه لحاف، رویه پشتی، رو تختی، بقچه سوزنی، روقوری، کوسن و حتی تابلوی تزئینی و دیوارکوب و... تهیه می کنند

رومیزی چهل تکه- نشان ملی و بین المللی یونسکو سال 1391  - آدرس: بابل.خیابان مدرس.روبروی پاساژ 22 بهمن.موسسه ی خیریه ی مهرآرای شمال    09028734647

 

 

  حسن زاهدی متولد 1448 در شهرستان بابلسر، دارای مدرک دیپلم، در سال 1390 نشان ملی و در سال 1391مفتخر به دریافت نشان بین المللی یونسکو، دارای شرکت تعاونی چوتاش در رشته خراطی می باشد.

خراطی یک از کارهای هنری چوبی است که بر روی قطعات چوبی انجام می شود تا یک شی چوبی ساخته شود.اشیایی مانند پایه آباژور،گهواره،صندلی،ظروف،نرده و... اشیایی هستند که با استفاده از هنر خراطی و به وسیله دستگاه خراطی ساخته می شوند

 

سطل یخ- نشان بین المللی یونسکو سال 1391

آدرس فروشگاه: بابلسر، جنب دریاکنار، طبقه همکف واحد 19.  شماره تماس:  09113121257          آدرس کارگاه: بابلسر، باقرتنگه، ذولفقاری6، انتهای کوچه.

 

 

فاطمه کاووسی: متولد 1337 شهرستان کلنو چالوس می باشد. بافته های داری را نزد مادربزرگ خویش آموخت و از سن 12 سالگی تا کنون در زمینه بافته های داری به مدت 42 سال مشغول به فعالیت می باشد. این بانوی هنرمند دارای مدرک فوق دیپلم در رشته فرش و دارنده مدرک درجه 2 هنری نیز میباشد.. وی ثبت اختراعی در تاریخ 10/5/89 در زمینه ایجاد بافتهای سنتی از دار چوبی بر روی دار فلزی داشتند.. در سال 91 مفتخر به دریافت نشان مهر اصالت یونسکو، و در سالهای 92 و 94مفتخر به دریافت گواهی ملی مهارت مرغوبیت برتر صنایع دستی و مهر اصالت در زمینه ساچیم و جاجیم  شدند. و در سال 1396 نشان ملی را دریافت نمودند. 10وی همچنین طرح مسوخ شده را که در حال نابودی بودن را احیا نموده است. از جمله شاهکارهای او میتوان به تابلو فرش نقشه کلاردشت اشاره نمود که بسیار مورد توجه می باشد.

ساچیم بافی: ساچیم هنردستی کهن وبرآمده ازدستان زنان هنرمندخطه شمال ایران به ویژه غرب استان مازندران بوده که اکنون روبه فراموشی است . ساچیم بافی یا ساچین بافی ، تجلی ذوق ، هنر و زیبایی شناسی مردمان شمال ایران و از بافته های داری غرب مازندران است که به احیائ دوباره نیازدارد، اگرچه روزگارانی اهالی خطه شمال بانام ساچین شهره جهان بودند ولی امروزه این هنردستباف قدیمی درحال فراموشی است.

بافت ساچیم شبیه گلیم بوده ونقوش آن ساده راه راه و بامربع های رنگی در متن و مرکزآن دیده می شود .نقشه دراین دست آفریده کار برد نداردو نقوشی که درآن مورداستفاده قرارمی گیرد ذهنی وآمیزه ای ازمیراث وفرهنگ پیشینیان است که سینه به سینه منتقل شده است.

این هنر نیز دارانده نشان مهر اصالت از سازمان یونسکو  می باشد.

کوسن ساچیم –نشان بین المللی 91                آدرس: چالوس، مرزن آباد،کلاردشت، روستای کلنو روبروی شرکت تعاونی روستایی حقیقت. 09111952309

 

   

بهرام صورتی: متولد 1360 شهرستان بابل، سابقه فعالیت 13 سال در زمینه مصنوعات چرمی و نقش اندازی روی چرم، فعالیت خویش را زیر نظر پدر و از سن 12 سالگی آغاز نموده است شرکت در نمایشگاههای متعدد ملی و منطقه ای ، دریافت نشان ملی و بین المللی  در سال 1391 را در کارنامه هنری خویش ثبت نموده است.

مراحل آماده سازی، اتصال و دوختن قطعات چرم برش خورده با دست و چرخ برای تهیه محصولات چرمی می باشد

 

آدرس: بابل،میدان 17 شهریور،زرگر محله، پاساژ مولانا، طبقه دوم، چرم شمال    09119115619

 

 

 رمضانعلی چینی ساز متولد 1335 شهرستان جویبار است. نسل ششم خانواده‌ای هنرمند و سفالگر است که تمام آنها سفالگرانی با مهارت و چیره‌دست بودند. وی سفالگری را در کودکی از پدر خویش فرا گرفته است. فعالیت حرفه‌ای خویش را از سال 1359 آغاز نموده است. دو اثر این هنرمند برجسته در سال 1391 نشان ملی و بین المللی یونسکو را دریافت کرده و سنت و مدرنیسم را در این آثار با هم ترکیب کرده است.

سفالگری، یکی از کهن ترین هنرها است که از دیرباز تاکنون علاقه‌مندان زیادی را به خود جذب کرده و هنرمندان این رشته با نقش زدن بر گل اشیای زیبایی خلق می‌کنند. 

آدرس: جو.یبار، کلاگر محله  شماره تماس:   09112280785

 

 

گواهی های بین المللی

عبدالله گلرد

 

رویا واحدی

 

 

 

اشتراک گذاری